Praca nr 2 - Wersja HTML
(Wersja DOC ze wszystkimi
wykresami i tabelami znajduje się
tutaj)
Wzajemna zależność inflacji i bezrobocia w oparciu o krzywą Philipsa - część 2
3. Krzywa Philipsa wsparta oczekiwaniami
Według Phelpsa i Friedmana wymienność między inflacją a bezrobociem istnieje bowiem tylko wtedy, gdy inflacja jest nieoczekiwana i to w krótkim okresie czasu. Analizy wykazały, że długim okresie zależność ta nie istnieje a próby zastosowania zasad wg krzywej Phillipsa skutkują jedynie wzrostem inflacji.Phelps określił tę zależność jako krzywą Phillipsa wspartą oczekiwaniami.
Ludzie, bowiem nie mają pełnej informacji o rynku: przedsiębiorcy kształtują płace a pracownicy swoje żądania płacowe w oparciu o niepełne dane, w oparciu o własne przewidywania tego, co będzie się działo z cenami w przyszłości.
Według Phelpsa długookresowa stopa bezrobocia nie jest kształtowana przez inflację, a przez funkcjonowanie rynku pracy. Występuje tzw. bezrobocie naturalne, czyli takie, które wynika z niedoskonałości funkcjonowania rynków, niepełnej informacji o rynku pracy. Można je zmniejszać poprzez reformy strukturalne. Oznacza to, że polityka stabilizacyjna prowadzi jedynie do zmniejszenia bezrobocia krótkookresowego, ale nie zwalczy przyczyn bezrobocia oraz nie zniweluje go na trwałe. Co więcej, zarówno polityka pieniężna banku centralnego jak też polityka fiskalna rządu zmierzająca do zwiększenia popytu nie mają wpływu na długookresową stopę bezrobocia. Polityka ekspansywna może jedynie przynieść efekty krótkotrwałe i podnieść na stałe poziom inflacji.
We współczesnej gospodarce, która nastawiona jest na zapobieganie wysokiej inflacji, naturalną stopą bezrobocia określa się jej najniższy możliwy do utrzymania poziom przy najwyższym możliwym do utrzymania poziomie zatrudnienia i odpowiada potencjalnemu poziomowi produktu w gospodarce.
Zgodnie z teorią Phelpsa o adaptacyjnych oczekiwaniach inflacyjnych rząd może tylko krótkotrwale zmniejszyć poziom bezrobocia kosztem inflacji, np. w skutek wzrostu podaży pieniądza. Wzrośnie wtedy popyt, spadną płace realne, wzrośnie zatrudnienie. Mniejsze bezrobocie będzie istniało w gospodarce tylko do czasu, kiedy pracownicy uświadomią sobie swoje błędne oczekiwania inflacyjne i zaczną domagać się odpowiednio wyższych płac nominalnych. Powrót płac realnych do poprzedniego poziomu spowoduje wzrost bezrobocia. Przyśpieszeniu ulegną zaś procesy inflacyjne. Ilustruje to poniższy przykład.
W celu zmniejszenia ówczesnego poziomu bezrobocia u1 w pewnym kraju politycy zdecydowali się zastosować ekspansywną politykę monetarną. W tym celu zwiększono podaż pieniądza. Większa ilość pieniędzy w gospodarce podniosła popyt na towary, ale w konsekwencji wzrosły też ceny z poziomu p1 do poziomu p2. Wzrost cen zaowocował spadkiem płac realnych, a to z kolei wzrostem produkcji oraz popytu na pracę. Pracownicy początkowo nie zauważyli spadku płac realnych. Odczuli jedynie wzrost płac nominalnych przyjmując go jako wzrost w kategoriach realnych. Wzrosło przez to zatrudnienie, a spadło bezrobocie do poziomu u2. Gospodarka przeniosła się więc z punktu E1 do punktu E2 na rys. 2.
Rys.2 Krzywa Phillipsa wsparta oczekiwaniami.
- Źródło: opracowanie własne na podstawie E. Kwiatkowski, Strukturalne determinanty naturalnej stopy bezrobocia., NBP, Bank i Kredyt, 2002 r..
Spadek bezrobocia ma jednak charakter tymczasowy. Po upływie czasu pracownicy uświadomili sobie, że ich oczekiwania inflacyjne były błędne i że wzrost płac miał charakter jedynie nominalny. Gdy skończyły się obowiązujące dotąd umowy płacowe zaczęli oni negocjować płace ponownie domagając się zwiększenia płac nominalnych. Wynegocjowane płace nominalne zwiększyły płace realne do poprzedniego poziomu. Z kolei większe płace realne znów zwiększyły bezrobocie do poprzedniego poziomu równego u1, a gospodarka osiągnęła stan równowagi znajdujący się w punkcie E3. Punkt ten określa bezrobocie naturalne, powstałe gdy rynek pracy znajduje się w stanie trwałej równowagi długookresowej a gospodarka znajduje się w sytuacji pełnego zatrudnienia. Stan pełnego zatrudnienia nie zawsze oznacza jednak zatrudnienie całej siły roboczej, wszystkich osób aktywnych zawodowo. Ludzie mogą bowiem chorować, zmieniać pracę, poszukiwać korzystniejszych ofert pracy, przenosić się do innych miejscowości. to bezrobocie występujące w stanie pełnego zatrudnienia określ się jako bezrobocie naturalne.
Powrót gospodarki do stanu, w którym znów osiągnięte zostanie bezrobocie naturalne, odbędzie się przy równoczesnym osiągnięciu wyższego poziomu inflacji. Stosując ekspansywną politykę fiskalną politycy zdołali zatem na krótki czas zmniejszyć istniejącą stopę bezrobocia. W dłuższym okresie czasu nie mają oni jednak wpływu na poziom bezrobocia, a każde ich próby zredukowania go prowadzić będą do wzrostu poziomu cen. W długim okresie więc krzywa Phillipsa przyjmuje postać linii pionowej, gdyż żadne próby podejmowane w celu zmiany istniejącego poziomu bezrobocia nie powiodą się, a skutkiem ich będzie zmiana stopy inflacji.
4. Podsumowanie
Problem bezrobocia jest jednym z najbardziej palących problemów współczesnych gospodarek. Wpływa ono bowiem na standard życiowy ludności oraz na proces rozwoju gospodarczego. Literatura dokonuje klasyfikacji bezrobocia i szczególną uwagę poświęca kliku głównym jego rodzajom. Należy do nich bezrobocie strukturalne, wynikające z niedopasowania struktury podaży pracy i popytu na pracę ze względu na posiadane kwalifikacje, wykształcenie lub zawód, czy bezrobocie frykcyjne związane z naturalną płynnością siły roboczej, możliwą dzięki pełnej swobodzie zmiany miejsca pracy.
Drugim obok bezrobocia kluczowym problem jest inflacja. Inflacja jest to wzrost przeciętnej ceny dóbr w jakimś okresie. Inflacją nie jest wzrost cen pojedynczych dóbr, któremu często towarzyszy spadek cen innych dóbr. Jest to zjawisko wynikające z gry podażowo - popytowej i jest a jej istnienie uważa się na zupełnie naturalne.
W teorii ekonomii według teorii profesora A.W Phillipsa istnieje silna zależność między inflacją a bezrobociem. Wyprowadzona przez Phillipsa krzywa sugerowała, że możemy wybrać niższy poziom stopy bezrobocia kosztem wyższej inflacji. Teoria ta nie znalazła potwierdzenia w latach siedemdziesiątych kiedy to występowała wysoka inflacja i wysoki poziom bezrobocia Okazuje się bowiem, że w długim okresie nie można wybierać między mniejszym poziomem bezrobocia kosztem większej inflacji. Stwierdzenie to uzasadnia istnienie naturalnej stopy bezrobocia, którego w długim okresie nie zmieni żadna polityka rządu. Bezrobocie, nawet chwilowo wyrwane ze stanu naturalnego, wróci do tego poziomu, a jedyną trwałą zmianą w przy próbie zmiany poziomu zatrudnienia będzie zmiana w poziome inflacji.
BIBLIOGRAFIA
- Begg D., Stanley Fischer, Rudiger Dornbusch, Makroekonomia, wyd. PWE, Warszawa 1997
- Friedman M., Rola polityki pieniężnej, PWE, Warszawa 1975
- Kwiatkowski E., Bezrobocie : podstawy teoretyczne., Wydawnictwo Naukowe PWN Warszawa, 2006 r.
- Kwiatkowski E., Strukturalne determinanty naturalnej stopy bezrobocia., NBP, Bank i Kredyt, 2002 r..
- Marciniak, Makroekonomia i mikroekonomia. Podstawowe problemy, wyd. PWN, Warszawa 1999
- Milewski R., E. Kwiatkowski. Podstawy ekonomii, Wydawnictwa Naukowe PWN, W-wa 2006
- Milewski R., Podstawy ekonomii, wyd. PWN, Warszawa 2002
- Nasiłowski M., System rynkowy. Podstawy mikro- i makroekonomii, wyd. Key Text, Warszawa 1993
- Phillips A.W., The Relationship Between Unemployment and the Rate Change of Money. Wage Rates in the United Kingdom 1986-1957,Economica, 1958 nr 100
- Romer D., Makroekonomia dla zaawansowanych, Warszawa : Wydaw. Naukowe PWN, 2000
- Rosati D.K., Inflacja, Warszawa : Książka i Wiedza, 1989.
poprzednia część
siłowniki